Checklist cho luận văn thạc sĩ

Checklist cho luận văn thạc sĩ (Cho các sinh viên đang viết luận văn thạc sĩ)

  1. Có thực hiện lại được không? (Reproducibility). Để thực hiện lại được, nên cố gắng đóng gói chương trình sao cho với mỗi kết quả trong luận văn thạc sĩ, chỉ cần chạy một script duy nhất để tái hiện lại được các kết quả từ dữ liệu thô. Ngay cả các bảng số liệu, hình vẽ cũng nên sinh ra bằng chương trình máy tính.
  2. Có tính mới mẻ không? (Novelty). Có tính mới mẻ về mặt khoa học là yêu cầu dành cho những luận văn thạc sĩ xuất sắc. Nhưng luận văn thạc sĩ cũng nên cũng có tính mới về mặt thực hành.
  3. Đã chỉnh sửa lại nhiều lần chưa? Không chỉ tự mình chỉnh sửa mà nên nhờ thầy hướng dẫn và nhiều người khác mà mình tin cậy đọc và chỉnh sửa giúp.
  4. Đã hiểu rõ các nghiên cứu trước chưa?
  5. Tự bạn đánh giá xem mình có đủ điều kiện tốt nghiệp thạc sĩ chưa?

Bài viết dựa trên nguồn tiếng Nhật: 【卒論修論のさしすせそ】https://twitter.com/nh_m_/status/423322673993633792
さ:再現性あるの
し:新規性あるの
す:推敲は何度もしましたか
せ:先行研究ちゃんと理解してるの
そ:卒業できると思ってるの
#noted #teaching

Để công việc nghiên cứu tiến triển, điều gì là quan trọng nhất?

Dịch từ bài viết “研究を前にすすめるためには「何」が最も重要か?” đăng trên trang blog của Nakahara Lab.

Đây là câu chuyện mới xảy ra cách đây không lâu. Một sinh viên sau đại học đang bế tắc trong nghiên cứu và đã đến tham khảo ý kiến tôi. Đây là một điều khá bất ngờ với tôi, nên chủ đề câu chuyện đã phát triển như sau đây.

“Vậy thì, thưa giáo sư, để làm nghiên cứu tốt thì điều gì là quan trọng?”

“Uhm… Cái gì nhỉ (cười). Thầy cũng đang muốn được nghe đây…
Cho đến bây giờ, với người chưa từng thực sự cảm thấy cái gọi là “nghiên cứu tốt” như thầy thì cũng khó trả lời cho câu hỏi của em đấy (cười).”

Nhưng ở đây, nếu thay đổi câu hỏi đi một chút, tôi sẽ nói với các bạn còn đang băn khoăn như sau. “Nếu bạn hỏi, “để sinh viên sau đại học đạt được tiến triển trong việc nghiên cứu, điều gì là quan trọng?, thì tôi sẽ trả lời được.”

Trong các nghiên cứu ở các bậc thạc sĩ hay tiến sĩ, hơn thế nữa, trong những nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực của tôi, nếu bạn hỏi “Để có tiến triển trong nghiên cứu, điều gì là quan trọng?” thì tôi với khoảng 10 năm kinh nghiệm hướng dẫn sinh viên ở bậc sau đại học có thể nhanh chóng đưa ra câu trả lời của riêng mình. Continue reading

Cách trình bày báo cáo khoa học

Dịch từ bài viết “Giving a technical presentation (giving a scientific talk)” của giáo sư Michael Ernst, khoa khoa học máy tính, đại học Washington.

Mở đầu

(Bạn có thể đọc thêm các lời khuyên của tôi về thuyết trình khi ứng tuyển công việccách làm poster).

Có rất nhiều tài liệu tham khảo tốt liên quan đến cách thuyết trình hiệu quả. Ở đây, thuyết trình mang ý nghĩa là một bài thuyết trình về kết quả nghiên cứu khoa học, có thể là ở một hội nghị, cho nhóm nghiên cứu của bạn, hoặc thuyết trình với tư cách diễn giả khách mời ở trường đại học hay lab nghiên cứu khác. Bài viết này không thể thay thế những tài liệu tham khảo đó, nhưng nó sẽ ghi lại vắn tắt một vài vấn đề tôi rất thường xuyên nhìn thấy ở các buổi thuyết trình. Continue reading

Cách viết báo cáo tiến độ nghiên cứu

Dịch từ tài liệu “Writing a progress/status report” của giáo sư  Michael Ernst, ngành khoa học máy tính, đại học Washington, Mỹ.

Viết báo cáo hàng tuần về tiến độ nghiên cứu có thể giúp nghiên cứu của bạn thành công hơn, bạn ít chán nản hơn, và giúp người khác biết về nghiên cứu của bạn đang làm và nhiều những lợi ích khác nữa.

Một bố cục tốt là viết báo cáo tiến độ thành ba phần:

  1. Trích dẫn lại kế hoạch tuần trước. Điều này giúp bạn xác định rõ liệu mình đã hoàn thành các mục tiêu không.
  2. Trình bày rõ tiến độ của tuần vừa rồi. Trong đó, nội dung có thể bao gồm các thông tin như: những gì bạn đã hoàn thành, những gì bạn đã học được, những khó khăn bạn đã vượt qua, những gì còn vướng mắc chưa giải quyết được, những ý tưởng mới cho các hướng nghiên cứu hay dự án nghiên cứu, vv.
  3. Đưa ra kế hoạch tuần kế tiếp. Một định dạng tốt là một danh sách gồm các gạch đầu dòng, vì  như vậy bạn có thể thấy được những gì mình đã hoàn thành và chưa hoàn thành. Cố gắng thiết lập mục tiêu có thể đo đếm được: không nên có những nhập nhằng về việc đánh giá liệu bạn đã hoàn thành nó hay chưa. Kế hoạch cũng có thể gồm cả những mục tiêu dài hạn.

Báo cáo không cần phải nặng nề, quá tốn công để viết. Nó có thể là một vài đoạn văn hoặc một trang, vì thế bạn không nên bỏ ra thời gian dài để viết. Giảm thiểu những chi tiết không thích đáng với người đọc, ví dụ như công việc trên trường hay những thứ đại loại như thế để sao cho báo cáo của bạn tập trung vào điểm quan trọng; làm như thế, bạn sẽ tốn ít thời gian hơn để viết, mà tăng cơ hội người khác đọc nó.

Việc viết báo cáo tiến độ có nhiều lợi ích.

Viết báo cáo sẽ giúp bạn làm việc hiệu quả hơn vì nó khiến bạn suy nghĩ về công việc đủ cụ thể, tỉ mỉ để có thể viết thành báo cáo. Bất kỳ thời gian nào bạn dành để sắp xếp những suy nghĩ của mình cũng giúp bạn hiểu sâu sắc hơn và tăng hiệu quả công việc. Khi hoàn thành một dự án, bạn rất dễ quên một vài đóng góp của mình. Bạn có thể nhìn lại toàn bộ những báo cáo tiến độ để nhớ lại đâu là vấn đề khó, và để nghĩ về cách làm thế nào làm việc hiệu quả hơn trong tương lai. Bạn cũng có thể dùng lại một số nội dung trong các báo cáo khi bạn cần viết tổng kết về các kết quả nghiên cứu.

Viết báo cáo sẽ giúp cho các buổi họp trở nên hiệu quả hơn. Khi bạn có một buổi họp thảo luận hàng tuần, bạn nên gửi báo cáo trước 24 giờ để giúp cho mọi người chuẩn bị. (Gửi trước 2 giờ là không thể chấp nhận được: nó không đủ để mọi người (bao gồm bạn và người khác) suy nghĩ cẩn thận về các ý tưởng.) Đừng trì hoãn báo cáo của bạn chỉ bởi vì bạn muốn đợi cho đến khi bạn có các kết quả tốt hơn để báo cáo. Thay vào đó, gửi báo cáo đúng như lịch dự kiến, và nếu bạn có thêm kết quả trong 24 giờ tới, bạn có thể thảo luận về chúng tại buổi họp.

Viết báo cáo sẽ đưa đến cho bạn những phản hồi từ một góc nhìn mới mẻ. Báo cáo cho phép những người bên ngoài dự án nghiên cứu của bạn biết về những việc bạn đang làm. Những người đó có thể góp ý những ý tưởng và gợi ý mới — qua đó có thể giúp bạn gỡ rối và mang lại cho bạn những hướng mới để khám phá. Nó cũng giúp bạn được người khác để ý và nhắc họ về công việc nghiên cứu của bạn. Điều đó hữu ích nếu bạn không gặp họ thường xuyên. (Đối với các sinh viên PhD, báo cáo định kỳ cho những người trong hội đồng luận án có thể đem lại những lợi ích lớn.)

Viết báo cáo giúp lý giải (chủ yếu cho bạn, nhưng cũng cho người khác nữa) về cách bạn đã sử dụng thời gian — thậm chí nếu không có nhiều tiến triển như bạn mong muốn, bạn có thể thấy rằng bạn đã làm việc chăm chỉ, và thấy được cách làm thế nào để tăng năng suất và hiệu quả công việc trong tương lai.

Cách viết một bài báo khoa học

Dịch từ tài liệu “Writing a Technical Paper” của Michael Ernst, giáo sư ngành khoa học máy tính, đại học Washington, Mỹ.

Tài liệu này vạch ra một vài phương pháp đơn giản, cụ thể để nâng cao chất lượng viết lách của bạn, bằng cách tránh một số lỗi phổ biến. Phần cuối của tài liệu có thêm những tài nguyên để cải thiện công việc viết lách.

Một số người tin rằng công việc viết bài báo khoa học, thuyết trình, và những hoạt động mang tính “marketing” tương tự không phải là những phần việc trong nghiên cứu mà chỉ là công việc phụ hoặc thậm chí gây ra những xao nhãng không mong muốn. Quan điểm đó không chính xác. Mục đích của công việc nghiên cứu là mở rộng kho tri thức của nhân loại, và vì thế ngay cả những công trình nghiên cứu tốt nhất cũng thành vô dụng nếu bạn không thể truyền đạt nó một cách hiệu quả ra bên ngoài giới nghiên cứu. Thêm nữa, công việc viết bài báo và thuyết trình sẽ làm sáng tỏ những suy nghĩ của chính bạn và do đó cải thiện chất lượng nghiên cứu của bạn. Bạn có thể ngạc nhiên khi biết việc truyền đạt một cách mạch lạc những ý tưởng và đóng góp của mình khó như thế nào. Thực hiện nó sẽ “ép” bạn hiểu sâu sắc hơn về những ý tưởng và đóng góp của mình trong công trình nghiên cứu và cho phép bạn cải tiến chúng. Continue reading

Hiểu đúng về ý nghĩa của trị số P trong thống kê

Khi đọc các bài báo khoa học, chúng ta có thể thấy một số tác giả báo cáo trị số P trong phần kết quả thực nghiệm. Như một tiêu chuẩn, nếu giá trị P < 0.05 thì kết quả thực nghiệm được coi là có ý nghĩa thống kê (statistically siginificant). Trong khoa học, p-value gây khá nhiều tranh cãi. Một số báo đã cấm sử dụng p-value trong các bài báo gửi đến (đọc thêm: Psychology journal bans P values, trên Nature). Bỏ qua những tranh cãi đó, bạn có thể định nghĩa trị số P một cách đơn giản hay  không? Và thực sự, trị số P có ý nghĩa như thế nào? Hoá ra trả lời câu hỏi này cũng không hề đơn giản. Trong video này, một số nhà khoa học được yêu cầu định nghĩa trị số P, nhưng tất cả đều không trả lời được. Thế mới biết, có những khái niệm chúng ta dùng rất nhiều nhưng không thực sự hiểu cặn kẽ. Continue reading

Cách viết một đề cương nghiên cứu tốt (Writing a good grant proposal)

Bài viết được dịch từ tài liệu “Writing a good grant proposal” của Simon Peyton Jones và Alan Bundy.

Viết một đề cương nghiên cứu để xin tài trợ không hề dễ dàng. Tài liệu này sẽ tập hợp lại một số các gợi ý về những yếu tố tạo thành một bản đề cương tốt. Dù vậy, tài liệu ít nhiều bị ảnh hưởng bởi quan điểm riêng của tác giả; và chúng tôi hoan nghênh những phản hồi và ý kiến đóng góp từ phía độc giả.

Continue reading