Cơ bản về tranh luận

Về cơ bản, trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, con người luôn có những cách nhìn khác nhau (view point) về cùng một vấn đề. Các cuộc tranh luận thường xảy ra khi khi các quan điểm, cách nhìn rất khác nhau, thậm chí đối lập. Bài Note này nhằm mục đích tóm tắt lại những gì mình học được trên Internet về các kiến thức cơ bản về “Tranh luận”. (Debate)

1- Thế nào là tranh luận (Debate)

Về cơ bản, tranh luận là việc 2 người hoặc 2 nhóm người (có thể nhiều, nhưng thường là hai) dùng các lập luận, dẫn chứng để bảo vệ một quan điểm, cách nhìn (trong 1 vấn đề cụ thể) mà mình tin là đúng. Quan điểm, cách nhìn của hai bên thường là đối lập. Ví dụ, một bên ủng hộ cho đốt pháo trở lại, bên kia thì phản đối.

Cần phân biệt “tranh luận” với “cãi vã”. Trong cãi vã, người ta hay dùng các thủ đoạn như “chỉ trích cá nhân”, “nói to”, thậm chí “văng tục chửi bậy” thay vì đưa ra lý lẽ.

Cũng nên phân biệt giữa “tranh luận” với “thảo luận”. Một cuộc thảo luận có thể có những cuộc tranh luận nhỏ, nhưng mục đích của thảo luận thường là để hướng tới một giải pháp, ý tưởng tốt hơn. Tranh luận thì ngược lại, mục đích chính là chiến thắng, để thuyết phục người nghe (đọc) rằng quan điểm của mình là đúng, hợp lý hoặc phủ định quan điểm của đối phương.

2- Chủ đề tranh luận

Một cuộc tranh luận thường xoay quanh một quan điểm nhất định. Các chủ đề thường gặp nhất là các vấn đề xã hội. Các chủ đề tranh luận thường hay có cụm từ “có nên” (should), “A tốt hơn B”, “A hợp lý hơn B”. Trong quá trình tranh luận, có thể các chủ đề nhỏ hơn liên quan, nhưng nội dung chính của tranh luận nhất thiết phải là topic được chọn ban đầu.

Chủ đề được chọn để tranh luận nên phù hợp với độ tuổi và giáo dục của những người tham gia. Ví dụ không nên tranh luận chủ đề “Có nên hợp pháp hoá mại dâm” với trẻ em (mặc dù có ngoại lệ với một số trẻ em hiểu biết trước tuổi).

Có hai nhóm khác (sides) khác nhau với một quan điểm, chính sách: nhóm ủng hộ (AFFIRMATIVE hoặc “Chính phủ” trong các cuộc họp quốc hội), nhóm phản đối (NEGATIVE, hoặc “Đối lập”).

3- Định nghĩa chủ đề tranh luận

Trước khi tranh luận về một quan điểm nào đó, hai nhóm tham gia cần phải thống nhất với nhau về định nghĩa của các khái niệm trong chủ đề tranh luận. Định nghĩa ở đây không chỉ mang nghĩa là định nghĩa của các từ riêng lẻ trong chủ đề mà còn là toàn bộ chủ đề. Ví dụ chủ đề “Có nên cho đốt pháo trở lại” là có ý nghĩa nhưng chủ đề “Cải bắp tốt hơn hoa hồng” lại không có chút ý nghĩa gì.

Nếu hai nhóm chưa thống nhất được định nghĩa của các khái niệm trong chủ đề tranh luận, nhóm phản đối cần đưa ra ý kiến để nhóm ủng hộ làm rõ hơn để đi tới thống nhất.

4- Lập luận (argument)

  • Các lập luận được đưa ra nhằm hỗ trợ cho quan điểm mà mình ủng hộ.
  • Các lập luận phải có dẫn chứng và các dẫn chứng cần chính xác và có thể kiểm chứng tính chính xác một cách trực tiếp hoặc gián tiếp.

5- Cần tránh trong tranh luận

  • Đả kích cá nhân/tập thể người tham gia tranh luận: Người tranh luận quá xấu xí, béo, gầy, đời tư không liên quan đến chủ đề tranh luận. Đưa ra đả kích cá nhân sẽ làm mất điểm của mình/nhóm mình trong tranh luận. Xem một số sự kiện, có thể thấy ví dụ của việc đả kích cá nhân như khai thác đời tư, quan hệ họ hàng, làng xóm, etc để hạ thấp đối tượng và làm cho người nghe/xem xao lãng chủ đề chính.
  • Thiếu dẫn chứng hoặc dẫn chứng thiếu thuyết phục: Một lý lẽ đưa ra là thiếu thuyết phục nếu thiếu đi các dẫn chứng phù hợp, chính xác.
  • Chỉ dựa lập luận của đối phương để đối đáp. Dẫn chứng từng lời nói của đối phương để phản đối, hoặc dựa chủ yếu vào các lập luận của đối phương là không đủ và không tốt đối với một cuộc tranh luận. Người tranh luận cần phải đưa ra được các lập luận của riêng mình để bảo vệ cho quan điểm của mình.
  • Đánh tráo khái niệm: Đối phương dùng một định nghĩa khác cho khái niệm được đưa ra trong chủ đề tranh luận nhằm giành lợi thế. Gặp tình huống như thế này, cần đặt câu hỏi để làm rõ định nghĩa của khái niệm mà đối phương đề cập.
  • Nhét chữ vào mồm: Đối phương gán cho mình những điều mình không nói/đề cập tới trong các lập luận của mình và dựa vào đó để phản bác.

6- Một số phương pháp tranh luận

(Mới tìm hiểu được 1 phương pháp)

Phương pháp Socrates (Socratic Method)

Sử dụng chuỗi các câu hỏi khác nhau nhằm khiến người tranh luận đồng ý với một quan điểm đối lập với quan điểm ban đầu của họ, qua đó chứng tỏ quan điểm của đối phương là sai hoặc ít nhất là thiếu chính xác. Nghệ thuật của phương pháp nằm ở trong cách đặt câu hỏi cho đối phương, tấn công vào các giả sử (assumption) mà đối phương sử dụng khi đưa ra câu trả lời, đưa ra phản ví dụ.

Tham khảo:

  1. http://www.wikihow.com/Argue-Using-the-Socratic-Method
  2. http://www.niu.edu/~jdye/method.html
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: