Bàn về thành kiến/định kiến

Trong cuộc sống có khá nhiều thành, định kiến mà dù muốn hay không bạn cũng phải thừa nhận sự tồn tại của nó. Những thành kiến vi tế đến mức ngay cả những người nhận mình là công tâm có khi cũng không biết mình mắc phải. Ví dụ tiêu biểu nhất có lẽ là thành kiến về giới tính. Chúng ta nghe nhiều về những nhận định như con gái thường kém hơn con trai trong các môn toán, khoa học, hay nữ thì lập trình kém hơn nam — trong khi có nghiên cứu chỉ ra điều ngược lại (Xem Women considered better coders – but only if they hide their gender). Hay có nghiên cứu về thành kiến về giới tính chỉ ra các giảng viên nam thường được đánh giá cao hơn giảng viên nữ, nếu sinh viên không biết giới tính của giảng viên thì đánh giá sẽ công bằng hơn rất nhiều (Xem: Best Way for Professors to Get Good Student Evaluations? Be Male). Tác hại có thể thấy là những người bị thành kiến nếu luôn bị nghe những điều đó thì khả năng điều được nghe thành sự thật là rất cao. Ví dụ, nếu ta suốt ngày nói với một bé gái rằng nó sẽ không thể giỏi toán hay khoa học bằng các bé trai, có thể nó sẽ tin điều đó là thật và không cố gắng nữa.

Khi đọc sách hay đọc các bài viết, thỉnh thoảng tôi cũng bị mắc phải những thành kiến như: tác giả này viết thì nhất định hay, hay thằng đó viết thì dứt khoát là tào lao, và tôi cũng có lúc mắc vào “confirmation bias” — tức là có xu hướng đồng tình với những gì mình MUỐN đồng tình. Những thành kiến và định kiến đó là rào cản vô hình ngăn trở chúng ta tiếp nhận những kiến thức, quan điểm mới  đến từ những người chúng ta không ưa thích. Vượt qua những thành kiến đó rất khó vì chúng ta là con người có tình cảm, yêu ghét chứ không phải là máy móc! Nhưng tôi luôn cố gắng tự nhắc nhở mình quên đi tác giả mà tập trung vào những suy nghĩ tác giả muốn truyền tải.

P/S: Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng tôi nghĩ rằng tìm hiểu về “background” của tác giả có ý nghĩa nhất định để hiểu sâu hơn về những suy nghĩ tác giả truyền đạt trong tác phẩm.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: